قراملک، آرمان محله مذهبی - تجاری سنتی تبریز - قسمت اول
هویت شهری امروزه موضوعی هست که نیازمند پژوهش اساسی توسط خبرگان امر مربوطه می باشد منتها شهر متشکل از مناطق و محله های خرد و بزرگی است که شهر را بوجود می آورند و در واقع برای ایجاد هویت فرهنگی و عمرانی و تجاری - بومی شهر بایستی از همین مناطق شروع کرد.
دوره حکومت ایلخانی بازار بزرگ تبریز با مساجد زیبا طراحی و ساخته شد در کنار این مجموعه مناطقی مثل شام غازان و ربع رشیدی و ... نیز توسط متخصصان آنرمان ساخته شد.
بازار تبریز را اگر در نظر بگیرید که منطقه ای تجاری محسوب میشود از زمانهای قدیم جدای از اینکه محل تجارت بوده است محل وجود هیات های مذهبی و سینه زنی و هم چنین مسجد ها که کانون احکام اسلامی بوده است، نیز محسوب میشده است. اینکه در کنار این مجموعه مدرسه طالبیه برای تحصیل علوم دینی ایجاد شده است پروژه ای تصادفی نبوده است بلکه محصول پروسه ی تجارت اسلامی بوده است.
در چنین بازاری که فرد کاسب، پیش از شروع به کار، احکام و شرعیات خودش را بیاموزد، اثری از ربا و کلاه برداری و تقلب نیست. در چنین بازاری اگر، فرد کاسب به هر دلیل ورشکسته شود، دیگر بازاریان جمع می شوند و دست و بالش را می گیرند. این را هم در نظر بگیرید که ساختار این بازار کل تبریز آن زمان را در نظر گرفته بود. همین امر باعث می شد ارزش های اقتصادی و اجتماعی این بازار در کل شهر نمود داشته باشد. هن.ز هم با گذشت 500 سال این بازرا روح خود را حفظ کرده سات. می بینید حضور بدحجابی در این بازار هنوز بسیار اندک است. قریب به 200 سال است که محرم هر سال شاهد برگزاری دسته های عزاداری بازار هستیم و می بینیم که عزاداری های آن، فاخر بوده و مبری از ریا است.
تبریز در 40 سال اخیر، به شدت مهاجر پذیر شده است. تبریز 100 سال پیش تنها مال تبریزی هایی بود که پدر و پدربزرگشان هم در همان محله به دنیا آمده بوده و زیسته بودند. به همین علت تبریز آن زمان محله محور بود. هر محله ای شاعر، کاسب و روحانی خودش را داشت. امروز، یک سوم جمعیت تبریز حاصل مهاجرت است. کسانی که به تبریز آمده اند، امروز در عین حال شهروند این شهر شناخته می شوند فرهنگ بومی خود را وارد این شهر کرده اند. پس آن هویت و فرهنگ شهری محله محور قدیمی دیگر در میان نیست. حتی فرزندان و نوه های ساکنان آن محلات قدیمی هم الان یا در شهرهای دیگرند و یا در شهرک های تازه ساخته شده. اینجاست که بحران هویت پیش می آید. تبریز امروز را باید با در نظر گرفتن این بافت جمعیتی ساخت.
اما در این میان محله قراملک تبریز توانسته است تا حدود زیادی هویت فرهنگی و تجاری بومی خود را حفط کند. همانطور که اطلاع دارید میدان حسینیه قراملک در کنار مسجد جامع قراملک شکل گرفته است که مانند بازار تبریز کانون خرید و فروش محصولات کشاورزان میباشد در کنار این مسجد در زمان قدیم مکتب خانه بوده است که مرکز آموزش قرآن توسط روحانی طراز اول محله بوده است.محله قراملک تبریز از زمانهای دور تا بحال بعلت دور بودن از مرکز شهر همیشه علاقه داشته است تا از هر صنفی در خود داشته باشد تا نیاز به دیگر محلات نداشته باشد و در واقع نوعی خود کفایی داشته باشد. اینچنین میشود که زمان ارائه میوه شب عید در چادرهای برپا شده توسط شهرداری، نیازی به آن نداشته و توسط فروشگاهای میوه فروشی که تمام سال برپا هستند نیاز خود را برطرف میکند. از لحاظ تجاری هر صنفی که محله به آن نیاز داشته باشد توسط مردم خود محله ایجاد شده و قراملکیان نیز نسبت به آن استقبال میکنند.
این از لحاظ تجاری ؛ اما از لحاظ دینی. مردم قراملک نسبت به اصول و اعتقادات دینی خود پایبند بوده و اکثر قراملکیان همچون پدران خود که در زمان مشروطه بخاطر فتوای عالم دینی خود مرحوم میرزا حسن مجتهد تبریزی در برابر مشروطه مخالفت کردند پایبند به اصول دینی خود میباشند و این مورد از دید ظاهری خانم های قراملکی کاملا مشهود میباشد. محله قراملک تبریز با داشتن قریب 10 مسجد که در اکثر آنها نماز جماعت برگزار میشود و همچنین با داشتن 34 هیئت مذهبی از جمله محلات مذهبی شهر تبریز محسوب میشود. این محله در دهه محرم با داشتن 2 شاخسئی و یک دسته عزاداری سنتی فاخر که بومی این محله میباشد و همچنین رسم و رسومات بومی از لحاظ مذهبی یکی از محلات خاص تبریز میباشد.
از لحاظ امنیت اجتماعی، بجز اقلیتی انگشت شمار، واقعا محله تبریز یکی از محلات امن تبریز بحساب می آید.
بخاطر اینکه اکثر قراملکیان با همدیگر نسبت فامیلی دارند در شروع هر کاری آبروی خود و خانواده را در نظر می گیرند و این باعث امنیت اخلاقی و اجتماعی در این محله میشود.
از لحاظ فرهنگی ...
ادامه دارد...
کلانشهر شهر قدیمی و تاریخی تبریز متشکل از محله ها و مناطق ریز و خردی است که بزرگیش را مدیون همین مناطق قدیمی میباشد.