قراملک امن ترین منطقه در زلزله احتمالی تبریز
شمالغرب ايران منطقه اي لرزه خيز است كه بين دو كمربند گسلي قفقاز در شمال و كوه هاي زاگرس در جنوب قرار گرفته است، تشخيص عملكرد زلزله اي اين گسل براي شهرتبريز به عنوان بزرگترين مركز جمعيتي در شمالغرب ايران امري حياتي است.
شهرام روستایی دانشيار جغرافياي طبيعي دانشگاه تبريز در مقاله اي كه حاصل تحقيقات وي در خصوص گسل تبريز با عنوان "پهنه بندي خطر گسل تبريز براي كاربري هاي مختلف اراضي شهري" مي باشد، آورده است: گسل شمال تبريز، بزرگترين گسل در شمالغرب ايران به طول 150 كيلومتر از كوه هاي ميشو در باختر تا بستان - آباد در خاور قابل رديابي است و بهترين اثر آن در بلافصل شمال تبريز ديده مي شود و به همين دليل گسل تبريز نام گذاري شده است.
شهرام روستايي، پس از بررسي خطرات طبيعي احتمالي حاصل از اين گسل بر روي كاربري هاي مختلف اراضي شهري و پهنه بندي خطرات احتمالي ناشي از گسل، نتيجه گيري كرده است: اكثر محلات شمال شهر تبريز به ويژه در شرق و غرب منطقه در خطر بالا در زمان وقوع زلزله بوده و تنها دو محله از شهر از اين محدوده خارج مي شود يعني محلات قراملك و تراكتورسازي كه در پهنه خطر نسبتا بالا و ادامه محله تراكتورسازي نيز در منطقه خطر متوسط قرار دارند.
وي يادآورشد: گسل شمالي تبريز كه زماني از سه كيلومتري شهر تبريز عبور مي كرد، در حال حاضر جزو يكي از محله هاي شهر تبريز به حساب مي آيد و شهرك هاي باغميشه، ولي امر و ارم و محله يوسف آباد دقيقا بر روي گسل شمال تبريز احداث شده اند.
وي افزود: بر اساس مطالعات زمين شناختي انجام شده، مناطق دامنه كوه عون ابن علي، شهرك هاي نيروي هوايي، ارم، باغميشه، رشديه، الهيه، صالح آباد، كوه شهيد بهشتي، يوسف آباد، ولي امر، ملازينال و رضوانشهر در كنار يك شكستگي بزرگ و بسيار كهني به نام گسل شمال تبريز قرار گرفته است.
قدیر زاده گفت: بخش عمده شهر تبریز بر روی نهشته های آبرفتی قرار گرفته و با توجه به میزان مصرف آب روزانه شهر که چیزی در حدود ۵/۳ مترمکعب در ثانیه بوده و حدود ۹۵-۹۰ درصد این آب مصرفی به علت نبودن سیسم زهکشی فاضلاب به داخل چاه ها منتقل می شوند که باعث تقویت آب های زیرزمینی شده و این آب های زیرزمینی به علت متخلل بودن رسوبات بستر شهر به سمت غرب و در نهایت به سمت دریاچه ارومیه حرکت می کند. وی اضافه کرد: قسمت های غربی تبریز مانند مناطق نصف راه، راه آهن، کوچه باغ و شنب غازان نسبت به بخش های شرقی، جنوبی و شمال شهر در ارتفاع پایین تری قرار گرفته و سطح آب های زیرزمینی در این مناطق بسیار بالاست به طوریکه در عمق دو الی سه متری به سطح ایستایی می رسیم. وی ادامه داد: این بخش از شهر شرایط مناسبی را برای پدیده لیکوفکشن در هنگام وقوع زلزله فراهم کرده و در نتیجه زیر ساختمان ها خالی شده و سازه ها هرچه قدر هم مقاوم باشند تعادل خود را از دست داده و واژگون می شوند.
قدیرزاده راهکار این مشکل را نیز چنین بیان داشت که در بخش های غربی شهر باید چاه هایی در نقاط مختلف حفر و آب های زیرزمینی به سطح پمپاژ شوند تا بدین طریق سطح ایستایی به اعماق بیشتر هدایت شود وهمچنین از احداث برج های بلند و سنگین جلوگیری شده و برای تهیه ساختمان ها از مصالح سبک وزن استفاده شود.
کلانشهر شهر قدیمی و تاریخی تبریز متشکل از محله ها و مناطق ریز و خردی است که بزرگیش را مدیون همین مناطق قدیمی میباشد.